Fundacja im. Ludwiki i Hipolita małżonków Wawelberg – Grupa WAWELBERG
Społeczna wizja Ludwiki i Hipolita Wawelbergów
Pod koniec XIX wieku Warszawa była miastem dynamicznie rozwijającym się, ale jednocześnie pełnym nierówności społecznych. Tysiące robotników, urzędników niższego szczebla, rzemieślników i rodzin utrzymujących się z własnej pracy żyło w trudnych warunkach mieszkaniowych, często pozbawionych podstawowych wygód i odpowiednich warunków sanitarnych.
Ludwika i Hipolit małżonkowie Wawelbergowie dostrzegali ten problem znacznie wcześniej niż wielu współczesnych im przemysłowców i finansistów. W swojej działalności społecznej kierowali się przekonaniem, że rozwój miasta powinien służyć wszystkim mieszkańcom, niezależnie od pochodzenia, wyznania czy statusu społecznego.
Jesienią 1897 roku Hipolit Wawelberg rozpoczął realizację idei, którą nosił w sobie od wielu lat. Z okazji przypadającego w 1898 roku jubileuszu pięćdziesięciolecia działalności banku Wawelbergów postanowił stworzyć wyjątkowe przedsięwzięcie społeczne – osiedle mieszkaniowe przeznaczone dla mniej zamożnych mieszkańców Warszawy.
W tym celu powołano specjalny komitet odpowiedzialny za opracowanie założeń architektonicznych, urbanistycznych oraz społecznych przyszłej Kolonii Wawelberga. Projekt od początku miał charakter nowoczesny i wykraczał daleko poza zwykłe budownictwo mieszkaniowe.
Powstała instytucja pod nazwą „Tanie Mieszkania”, której celem było:
„dostarczenie niezamożnej ludności miasta Warszawy i jej okolic, wszelkich stanów i wyznań, z pracy osobistej się utrzymującej, dogodnych i tanich mieszkań”.
Idea ta była niezwykle postępowa jak na realia końca XIX wieku. Wawelbergowie zakładali bowiem nie tylko budowę samych mieszkań, ale również stworzenie pełnego zaplecza społecznego i infrastrukturalnego wspierającego codzienne życie mieszkańców.
Statut instytucji przewidywał możliwość tworzenia przy osiedlach:
· tanich kuchni i herbaciarni,
· sklepów spożywczych,
· warsztatów pracy,
· żłobków i ochron,
· innych placówek służących lokalnej społeczności.
Była to wizja nowoczesnego, odpowiedzialnego społecznie miasta, w którym mieszkanie nie stanowi luksusu, lecz podstawowe prawo człowieka.
Kolonia Wawelberga stała się jednym z najważniejszych przykładów społecznego budownictwa mieszkaniowego przełomu XIX i XX wieku w Warszawie. Łączyła funkcjonalność, estetykę oraz troskę o godne warunki życia mieszkańców. Projekt realizowany przez Wawelbergów wyprzedzał swoją epokę i wpisywał się w najnowocześniejsze europejskie idee urbanistyczne oraz społeczne.
Dziś działalność Instytutu Tanich Mieszkań pozostaje symbolem odpowiedzialności społecznej, filantropii oraz przekonania, że rozwój miasta powinien służyć człowiekowi. Dziedzictwo Ludwiki i Hipolita Wawelbergów nadal inspiruje do działań na rzecz mieszkalnictwa społecznego, integracji oraz budowania wspólnoty opartej na solidarności i wzajemnym szacunku.